شد و مشغول باريدن شد إلى قريه اسدآباد كه در تحت كوه و گردنه واقع است . تمام راه را باريد و سورچى و اشخاصى كه در بيرون بودند ، به آن‌ها سخت گذشت . غرض ، « 1 » ورود به قريه اسدآباد نموديم ؛ تقريباً يك ساعت [ و ] نيم به غروب مانده بود . بعد از صرف چايى با آقاى داداش بيرون آمديم ، قدرى در ميان قريه گردش نموديم . اين قريه مالكين او فرمانفرما و صاحب‌اختيار و ساير از رجال و خوانين ديگرند و قريه بزرگى است . از قول خود اهل قريه ، تقريباً هشتصد خانوار است و داراى دويست دوكان ، شايد هم بيشتر باشد ، ولى تقريباً يك قسمت از سه قسمت از دكاكين او بسته است . و داراى سه و چهار مسجد است كه آثار و بناء آن‌ها نشان از قديم الايام مىدهد . و داراى سه حمام است و چند حمام ديگر هم خراب دارد و در هفت فرسنگى تويسركان « 2 » و هفت فرسنگى همدان واقع است ، ولى از توابع همدان است و نايب الحكومه او در تحت تبعيت حكومت همدان است . ولى افسوس مقدارى از اين قريه را جماعت قشون روس در جنگ با عثمانىها كه

--> ( 1 ) . عبارت نسخه : عرض . ( 2 ) . تويسركان قصبه‌اى است در حوالى و جانب شمالى نهاوند . . . . ( انجمن آرا ) ( آنندراج ) . وجه تسميه آن از دو كلمه توى و سركان تركيب شده و نام دو قصبه بزرگ قديمى است . توى شهر فعلى و سركان نام قصبه‌اى است در 6 هزار گزى شمال توى . در حال حاضر قصبه سركان همان سركان ناميده مىشود ، ولى توى به تنهايى گفته نمىشود و كلمه تويسركان نام خاص شهر مركز شهرستان است . شهرستان تويسركان در دره‌هاى دامنه جنوب باخترى كوه الوند واقع است و شعبه‌هاى مختلف اين كوه از هر سمت ، شهرستان تويسركان را فراگرفته است . كوه‌هاى خان گرمز ، كمرزرد ، كليان و سياه دره از ارتفاعات اين شهرستان بشمار مىآيند . رودخانه‌هاى مهم آن كرزان رود و خرم‌رود است . محصول عمده اين شهرستان غلات و ميوه و خشكبار و توتون و پنبه و پوست و پشم و چوب و صنايع دستى قالى و قاليچه است . اين شهرستان از سه دهستان تشكيل يافته است : يك - كرزان رود با 36 آبادى و 41000 تن سكنه دو - خرم رود با 39 آبادى و 17000 تن سكنه سه - قلقل رود با 40 آبادى و 19000 تن سكنه .